Fransa’nın başkenti Paris’te yüzlerce gazeteci ve medya çalışanı, sektörün karşı karşıya bulunduğu ekonomik ve yapısal sorunlara dikkat çekmek amacıyla gösteri düzenledi. Artan işten çıkarmalar, medya kuruluşlarının yaşadığı mali sıkıntılar ve yapay zekânın sektöre etkileri protestonun ana gündem maddeleri arasında yer aldı.
“Bilgiyi savunalım” sloganıyla gerçekleştirilen yürüyüş, AFP’nin genel merkezinin bulunduğu Place de la Bourse’dan başlayarak Kültür Bakanlığı’na kadar devam etti. Göstericiler, “Demokrasiye hizmet eden ortak iyiliğimiz olan bilgiyi savunalım” yazılı büyük bir pankart taşıdı.
Fransa’nın önde gelen gazeteciler sendikalarından SNJ’nin Genel Sekreteri ve Radio France muhabiri Julien Fleury, eylemin belirli bir yasa ya da düzenlemeye karşı olmadığını belirterek, “Bu mücadele mesleğimizin onuru ve değerleriyle ilgili. Okurlarımıza, dinleyicilerimize ve izleyicilerimize bilginin tehlikede olduğunu anlatmak zorundayız” dedi.
Gösteriye katılan Mediapart’ın kurucu ortaklarından Edwy Plenel de basının içinde bulunduğu durumun demokrasiyi doğrudan etkilediğini vurguladı. Plenel, “Bilgiye saldırıldığında demokrasi tehdit altına girer. Elli yıldır bu mesleği yapıyorum ve gazeteciliğin hiç bu kadar kırılgan olduğu bir dönem görmedim” ifadelerini kullandı.
Ekonomik Kriz ve İşten Çıkarmalar
Fransız medya sektörü, ücretli haberlere yönelik talebin azalması ve reklam gelirlerinin büyük bölümünün dijital platformlara kayması nedeniyle ciddi ekonomik zorluklarla karşı karşıya bulunuyor. Bu durum son aylarda birçok medya kuruluşunda yeniden yapılanma planlarını ve işten çıkarmaları beraberinde getirdi.
Son dönemin en dikkat çeken örneklerinden biri, muhafazakâr iş insanı Vincent Bolloré’ye ait Prisma Media grubunda açıklanan yeniden yapılanma planı oldu. Capital, Geo, Femme Actuelle ve Voici gibi yayınları bünyesinde bulunduran grupta 279 pozisyonun kaldırılması planlanıyor. Bu sayı şirket çalışanlarının yaklaşık yüzde 40’ına karşılık geliyor.
Göstericiler yürüyüş sırasında üzerinde “Prisma, Bolloré beni öldürdü” yazılı sembolik bir tabut taşıyarak planlanan işten çıkarmalara tepki gösterdi.
Geo dergisi için uzun yıllardır serbest gazetecilik yaptığını belirten Patricia Oudit ise son dönemde freelance çalışma imkanlarının ciddi şekilde azaldığını söyledi. Oudit, son bir yıl içinde Geo için yalnızca bir görev alabildiğini ifade etti.
Merkezi Fransa’da bulunan Centre France grubu da Nisan ayında son 12 yıl içindeki altıncı yeniden yapılanma planını açıkladı. Plan kapsamında 152 pozisyonun kaldırılması öngörülüyor.
L’Yonne Républicaine gazetesindeki SNJ temsilcisi Emmanuel Gougeon, gazetecilerin azaltılmasının haber üretimini doğrudan etkileyeceğini belirterek, “Gazeteciler sahaya çıkarak bilgi topluyor. Gazetecilerin olmaması içerik üretiminin de azalması anlamına gelir” değerlendirmesinde bulundu.
Sendikalar ayrıca, L’Est Républicain ve Le Progrès gibi dokuz bölgesel gazeteyi bünyesinde bulunduran EBRA grubunda da yeni işten çıkarmalar yaşanabileceği endişesini dile getiriyor.
Yapay Zekâ Endişesi
Gösteride öne çıkan bir diğer konu ise yapay zekânın medya sektörüne etkileri oldu. Infopro Digital grubunun, makalelerin düzeltilmesi ve düzenlenmesinden sorumlu 19 editör pozisyonunu kaldırarak yerlerine yapay zekâ destekli beş yeni görev oluşturmayı planladığı belirtiliyor.
Gazeteciler, yapay zekânın istihdam üzerindeki etkisinin yanı sıra medya içeriklerinin teknoloji şirketleri tarafından kullanılması karşılığında yeterli telif ödenmemesinden de endişe duyuyor.
Eylem sırasında taşınan dövizlerde “Basında yapay zekâ berbat” ve “ChatGPT’nin basın kartı var mı?” gibi sloganlar dikkat çekti.
Siyasi Destek
Gösteriye ilişkin açıklama yapan Yeşiller Partisi lideri Marine Tondelier, basının içinde bulunduğu durumun yalnızca medya sektörünü değil, demokrasinin işleyişini de ilgilendirdiğini belirtti.
Tondelier, “Basının genel durumu, siyasi görüşü ne olursa olsun tüm siyasetçilerin endişe duyması gereken gerçek bir demokratik sorundur” diyerek gazetecilere destek verdi.
