Eyfel Kulesi’ne 72 Kadın Bilim İnsanının İsmi Yazılacak. Paris Belediye Başkanı Anne Hidalgo, Eyfel Kulesi’nde yer alan bilim insanları frizine eklenecek 72 kadın bilim insanının listesini açıkladı. Tarihi projeyle, anıtta bugüne kadar yer almayan kadınların bilimsel katkılarının görünür kılınması hedefleniyor.
Paris Belediye Başkanı Anne Hidalgo, 26 Ocak Pazartesi günü yaptığı açıklamayla Eyfel Kulesi’ne isimleri yazılacak 72 kadın bilim insanının listesini kamuoyuyla paylaştı. 1889 yılından bu yana yalnızca erkek bilim insanlarının adlarının yer aldığı Eyfel Kulesi’nde, kadınların yokluğunu gidermeyi amaçlayan bu proje tarihi bir adım olarak değerlendiriliyor.
2021 yılında başlatılan ve geçtiğimiz yıl resmi olarak onaylanan proje, kadın bilim insanlarının tarih boyunca “kasıtlı biçimde görünmez kılınmasını” düzeltmeyi amaçlıyor. Açıklanan liste, bilim dünyasının önde gelen isimlerinin katıldığı bir törenle duyuruldu.
Törene; Fransız Bilimler Akademisi Başkanı Françoise Combes’un yanı sıra Sorbonne Üniversitesi ve Paris Gözlemevi başkanları ile “Kadınlar ve Bilim” Derneği tarafından davet edilen çok sayıda araştırmacı katıldı.
Nobel ödüllü isimler de listede
Açıklanan 72 isim arasında bilim dünyasının simge isimleri de yer alıyor. Fizik ve kimya alanlarında iki Nobel Ödülü sahibi Marie Curie, kızı ve Nobel ödüllü kimyager Irène Joliot-Curie ile birlikte listede bulunuyor.
DNA’nın yapısının keşfinde öncü rol oynayan ancak çalışmaları uzun süre erkek meslektaşlarına atfedilen İngiliz biyolog Rosalind Franklin, 19. yüzyılda erkek takma adıyla yayın yapmak zorunda kalan matematikçi Sophie Germain ve Down sendromunun ortak keşfedicisi Marthe Gautier de listeye giren isimler arasında yer alıyor.
Kamuoyunda daha az tanınan ancak bilimsel katkılarıyla öne çıkan Jeanne Baret, Fransa’nın ilk kadın doktoru Madeleine Brès ve okyanus biliminin öncülerinden Anita Conti de projede onurlandırılacak. Listede ayrıca matematikçi Yvonne Choquet-Bruhat, fizikçi Yvette Cauchois ve rekonstrüktif kozmetik cerrahinin öncülerinden Suzanne Noël gibi isimler bulunuyor.
Seçimlerde sıkı kriterler uygulandı
Kadın bilim insanlarının seçiminde belirlenen kriterlere göre, adayların 1789 ile günümüz arasında yaşamış olmaları, öncelikle Fransız olmaları (Fransa ile özel bağı bulunanlar için istisnalar hariç) ve bilim, teknoloji, mühendislik ile matematik (STEM) alanlarında çalışmalar yürütmüş olmaları şartı arandı.
İsimler birinci kata yazılacak
Seçilen 72 kadın bilim insanının isimleri, Eyfel Kulesi’nin birinci katında yer alan ve 1889’dan bu yana 72 erkek bilim insanını onurlandıran frizin üzerine, altın harflerle eklenecek. Mevcut frizde Ampère, Arago ve Laplace gibi isimler, 60 santimetre yüksekliğinde kabartmalar halinde kulenin dört cephesine dağıtılmış durumda. Yeni friz de aynı estetik geleneği sürdürecek.
Başlangıçta ikinci kata 40 isim yazılması planlanırken, anıtın tarihi mirasına bağlı kalınarak birinci kata 72 kadın bilim insanının adının yazılmasına karar verildi.
Gustave Eiffel’in soyundan gelenlerin derneği başkanı Olivier Berthelot-Eiffel, “Eyfel Kulesi bugün inşa edilmiş olsaydı, Gustave Eiffel kadın bilim insanlarının isimlerini de mutlaka yazardı” ifadelerini kullandı.
Aylar süren çalışma
Paris Belediyesi ile Eyfel Kulesi İşletme Şirketi (SETE), Mart 2025’te özel bir bilimsel komite kurarak çalışmalara başladı. “Kadınlar ve Bilim” Derneği öncülüğünde yürütülen süreçte CNRS, Inserm ve Inria gibi kurumlar da yer aldı. Uzman komiteye Isabelle Vauglin eş başkanlık yaptı. Eyfel Kulesine İsimleri Yerleştirilen 72 Kadına:Denise ALBE-FESSARD, Yvette AMICE, Jeanne BARET, Denise BARTHOMEUF, Madeleine BRÈS, Yvonne CHOQUET-BRUHAT, Simonne CAILLÈRE, Yvette CAUCHOIS, Edmée CHANDON, Marthe CONDAT, Anita CONTI, Eugénie COTTON, Radhia COUSOT, Odile CROISSANT, Marie CURIE, Augusta DÉJÉRINE, Henriette DELAMARRE, Georgette DÉLIBRIAS, Nathalie DEMASSIEUX, Rose DIENG, Angélique DU COUDRAY, Louise DU PIERRY, Henriette MATHIEU-FARAGGI, Jacqueline FERRAND, Jacqueline FICINI, Rosalind FRANKLIN, Marthe GAUTIER, Sophie GERMAIN, Jeanne GUIOT, Geneviève GUITEL, Sébastienne GUYOT, Claudine HERMANN, Andrée HOPPILLIARD, Marie-Louise DUBREIL-JACOTIN, Irène JOLIOT-CURIE, Geneviève JOURDAIN, Dorothéa KLUMPKE, Lydie KOCH, Colette KREDER, Nicole LAROCHE, Cornélie LEBON-DE BRAMBILLA, Yolande LE CALVEZ, Paulette LIBERMANN, Marianne GRUNBERG-MANAGO, Nicole MANGIN, Cécile MORETTE, Edith MOURIER, Ethel MOUSTACCHI, Suzanne NOËL, Yvonne ODIC, Isabelle OLIVIERI, Marie-Louise PARIS, Marguerite PEREY, Claudine PICARDET, Alberte PULLMAN, Pauline RAMART, Lucie RANDOIN, Alice RECOQUE, Michelle SCHATZMAN, Anne-Marcelle SCHRAMECK, Marie-Hélène SCHWARTZ, Josiane SERRE, Alice SOLLIER, Hélène SPARROW, Bianca TCHOUBAR, Marie-Antoinette TONNELAT, Thérèse TRÉFOUËL, Agnès ULLMANN, Arlette VASSY, Suzanne VEIL, Jeanne VILLEPREUX, Toshiko YUASA
