FRANSA’DAKİ VATANDAŞLARIMIZIN TÜRKİYE’DEKİ ”SOSYAL HAKLARI” NEDİR ?

Fransa’da yaşayan Türkiye kökenli vatandaşlarımızın, Türkiye’deki “ Sosyal haklar çerçevesinde yasal olarak ne gibi hakları olduğunu ve bu haklarından nasıl yararlanabilecekleri konusunda T.C. PARİS BÜYÜKELÇİLİĞİ Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirliği’nde görevli Ateşe Tuğçe Elif Nakhoul ile bir söyleşi yaptık ve Fransa’da yaşayan vatandaşlarımız için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirliği’nde görevli Ateşe Nakhoul, sizlerin “Sosyal ve yasal haklarınızı “ aşşağıda şu şekilde özetledi;

” Müşavirliğimiz, Fransa’da yaşayan ya da Fransa’da çalıştıktan sonra yurda dönmüş vatandaşlarımızın çalışma ve sosyal güvenlikle ilgili Fransız ve Türk mevzuatlarından doğan hakları konusunda bilgilendirilmeleri, Türkiye ve Fransa arasında yürürlükte bulunan Sosyal Güvenlik Sözleşmesi çerçevesinde hak ve yükümlülükleri konusunda kendilerine yardımcı olunması, çalışma ve sosyal güvenlik konularındaki sorunlarına çözüm bulunması için görev yapmaktadır.

3201 Sayılı ’’Yurtdışında Çalışan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkındaki Yasa’’ kapsamında vatandaşlarımız yurt dışında 18 yaşını doldurduktan sonra, Türk vatandaşı iken geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri ve bu süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ile yurt dışında ev kadını olarak geçen süreleri, bu Kanunda belirtilen sosyal güvenlik kuruluşlarına prim ödenmemiş olması ve istekleri halinde borçlanarak sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirme hakkına sahiptir.

Sözkonusu Kanun ile ülkemiz yurtdışında yaşayan vatandaşlarına borçlanma yaparak emeklilik imkanı tanıyan tek devlettir. Bu ayrıcalıklı hakkın dünyada başka bir örneği bulunmamaktadır.

Türkiye’de sigorta başlangıcı olmayan hanımların Fransa’da ev hanımı olarak geçirdikleri 20 yılı (7200 günü), erkeklerin de sigortalı olarak geçen 25 yılını (9000 gün) borçlanabilmeleri için Müşavirliğimize aşağıdaki belgeleri ibraz etmeleri zorunludur:

– Relevé de Carriere (Assurance Retraite’den temin edilecek)

Nüfus Cüzdanın önlü-arkalı fotokopisi

– Fransız kimlik kartının ya da Oturum kartının önlü-arkalı fotokopisi

– Fransız makamlarından alınacak Fransa’da yaşadıkları süreyi gösterir ikamet belgesi (Belediye ya da Valilik’ten Certificat de résidence)

Borçlanma tutarı kişinin çalışma süresi, işe başlama tarihi, evvelce Türkiye’de hizmetinin olup olmadığı, prim ödeme gün sayısı ve yaşı gibi birçok farklı durumla birlikte değerlendirilmektedir. Dolayısıyla farklı şartlara sahip sigortalılar farklı miktarlarda borçlanarak farklı miktarlarda emekli aylıklarına bağlanmaktadırlar. Bu sebeple emeklilik haklarından faydalanmak üzere Müşavirliğimize başvuran vatandaşlarımızın farklı haklara sahip kişileri referans alarak; mağdur olduklarını düşünmemeleri gerekmektedir.

Borçlanma ve Aylık Bağlama Şartları Birbirinden Farklıdır.

Müşavirliğimize başvuran vatandaşlarımız yurtdışı borçlanma kapsamında kendilerine tebliğ edilen prim borcunu ödedikleri halde emekli aylıklarının bağlanmadığından şikayet etmektedirler. Aylık bağlanabilmesi için başvuru sahibinin Kuruma yazılı başvuruda bulunması ve yurda kesin dönüş yapmış olma şartını yerine getirmesi gerekmektedir.

Kesin Dönüş Ne İfade Etmektedir?

Kesin dönüş ifadesi yurtdışında bulunulan ülkeden Türkiye’ye döndükten sonra tekrar yurtdışına çıkış yapmama şeklinde değerlendirilmemelidir. Birbaşka ifadeyle, Türkiye’ye kesin dönüş yapmak kişinin yıllardır yaşadığı yabancı ülkede her şeyini bırakıp, Türkiye’ye yerleşmesi olarak algılanmamalıdır. Fransa’da ikamete dayalı olarak sosyal sigorta ve sosyal yardım ödeneği alınmaması ve çalışmıyor olunması kesin dönüş şartının yerine getirilmesi olarak kabul edilir. Vatandaşlarımızın Türkiye’den borçlanarak emekli olmaları için gereken kesin dönüş şartını bu şekilde anlayarak girişimde bulunmaları gerekmektedir.

Borçlanarak Emekli olan vatandaşlarımızın Türkiye’de Sağlık Hizmetlerinden Yararlanması için Gereken Koşullar

Türkiye’den borçlanarak emekli olan vatandaşlarımızın sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi için yıl içerisinde altı aydan fazla Türkiye’de ikamet etmiş olma şartını yerine getirmeleri gerekmektedir.

Bildirim Yükümlülüğü

Borçlanma suretiyle emekli aylığı alanlardan altı aydan daha uzun süre yurtdışında bulunmuş olan vatandaşlarımız, yurtdışında çalışıp çalışmadıklarını ve ikamete dayalı bir sosyal sigorta yada sosyal yardım ödeneği alıp almadıklarını gösterir belgeleri Müşavirliğimize onaylattıktan sonra, “3201 Sayılı Kanuna göre Aylık Alanlara Mahsus Yoklama Belgesi”ile birlikte sözkonusu altıaylık sürenin dolduğu tarihten sonra üç ay içerisinde ilgili Kuruma göndermeleri gerekmektedir.

Yolcu Beraberi Taşıtlar; Turistik kolaylıklar kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesi dışında ikamet eden, diğer bir ifadeyle yerleşik olan kişiler ikamet yerlerinde adlarına kayıtlı taşıtlarını yurtdışından geçici olarak ülkemize getirme hakkına sahiptirler. Kişinin son bir yıl içerisinde 185 günden uzun bir süre Türkiye dışında bulunması halinde yurtdışında yerleşik olduğu kabul edilmektedir. Bir yıl hesabı, kişinin Türkiye’ye geliş tarihinden bir yıl geriye doğru gidilerek, giriş-çıkış kayıtlarına göre hesap edilmektedir. Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişinin (emekliler dahil) taşıtı ile birlikte Türkiye’de kalabileceği azami süre 730 gündür. Türkiye’de yerleşik bir kişinin yurtdışından geçici olarak araç ithal etmesi; Turistik kolaylıklar kapsamında getirilen taşıtların Türkiye’de yerleşik kişilerce kullanılması mümkün değildir. Bu durumun tespiti halinde araç sahibi ile hak sahibi olmayan kişiler hakkında ayrı ayrı 4458 sayılı Gümrük Kanununun 238 inci maddesi uyarınca cezai işlem uygulanarak taşıt yurtdışı edilir.

Turistik kolaylıklar kapsamında taşıt getirilebilmesi için uyruğun bir önemi bulunmamaktadır. Yurtdışında yerleşik olmak yeterlidir. Turistik kolaylıklar kapsamında Fransa’dan ülkemize getirilen taşıtlar için gümrük idaresine taşıtın mülkiyet belgesi (taşıt, giriş yapacak kişiye ait değil ise geçerli bir vekâletname veya kiralama sözleşmesi), taşıta ait Türkiye’de geçerli sigorta poliçesi, kişinin pasaportu (ülkeye göre resmi hüviyet), yurtdışından emekliler için emekli olduğuna ilişkin Müşavirliğimizce düzenlenmiş emekli olduğunu gösterir belgelerin ibrazı gerekmektedir.